Adam Bartosz

Etnograf, cyganolog
22.01.1947 Zielona Góra

Biografia

Adam Bartosz urodził się 22 stycznia 1947 roku w Zielonej Górze. Był absolwentem etnologii na Uniwersytecie Jagiellońskim (1972) i muzeologii (1979).

W latach 1980–2012 był dyrektorem Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Był pomysłodawcą i organizatorem wielu wydarzeń kulturalnych i społecznych umacniających poczucie tożsamości polskich Romów i promujących różnorodność kulturową, w tym Międzynarodowego Taboru Pamięci Romów (do 1996). Z jego inicjatywy powstała w tarnowskim muzeum pierwsza na świecie stała ekspozycja o historii i kulturze Romów – Roma, Cyganie. Historia, kultura.

Był jednym z członków zespołu kodyfikującego romski język. W 1982 zorganizował pierwszą po wojnie wystawę poświęconą Żydom w Tarnowie. Był także jednym z inicjatorów Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej, od 1996 jego prezes. Pomysłodawca i organizator dorocznych Dni Pamięci Żydów Galicyjskich realizowanych w Tarnowie i okolicznych miasteczkach. Realizował projekt opieki nad żydowskimi cmentarzami na terenie Galicji.

W latach 90. wykładał na letnich seminariach organizowanych przez Oxford Centre for Hebrew and Jewish Studies, gdzie w latach 1995–1996 przebywał na półrocznym stypendium ufundowanym przez tę uczelnię. Przebywał również na stypendiach naukowych poświęconych problematyce mniejszości narodowych w USA, Wielkiej Brytanii i Indiach.

Był redaktorem naczelnym Rocznika Tarnowskiego (2008–2014). Wchodzi w skład redakcji pism romskich Rrom po Drom (od 1990) i Kwartalnik Romski (od 2010). Publikował regularnie w wielu pismach krajowych (m.in. Lud, Kwartalnik Instytutu Historii Kultury Materialnej, Spotkania z Zabytkami, Studia Romologica) i zagranicznych (m.in. Romani Džanipen, Etúdes Tsiganes, Múzeum).

Należał do Stowarzyszenia Romów w Tarnowie i był członkiem Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej (od 1990). Był członkiem Stowarzyszenia Muzeów Małopolskich – inicjatorem i prezesem (2005–2009) oraz Tarnowskiego Towarzystwa Kulturalnego, Towarzystwa Historycznego, oddział tarnowski. W latach 2015–2016 kierował edukacyjnym projektem Mezuzah finansowanym ze środków europejskich.

Adam Bartosz opublikował kilkadziesiąt artykułów o tematyce żydowskiej, a także książki Tarnowskie judaica (1992), Żydowskim szlakiem po Tarnowie (2000, 2002); Tarnowski cmentarz żydowski (2005); Galicyjskim szlakiem chasydów sądecko-bobowskich (2015). Był redaktorem wielu opracowań muzealnych i opublikował setki artykułów w kilkunastu językach. Wydał także kilka książek o Cyganach, m.in. Katalog zbiorów cyganologicznych (2007) i My Cyganie/Amen Roma (2008).

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2011) za działania na rzecz ochrony i rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych.
Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2019) za ochronę dziedzictwa.
Srebrny Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2011) za ochronę dziedzictwa.
Brązowy Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2005) za ochronę dziedzictwa.
Honorowy Obywatel Miasta Tarnowa (2023).

Ciekawostki

Stworzył pierwszą na świecie stałą ekspozycję o historii i kulturze Romów w Muzeum Okręgowym w Tarnowie – Roma, Cyganie. Historia, kultura.
W latach 90. wykładał na letnich seminariach Oxford Centre for Hebrew and Jewish Studies i przebywał na półrocznym stypendium ufundowanym przez tę instytucję.
Jest Honorowym Obywatelem Miasta Tarnowa od 2023 roku.

Udostępnij